Strona uczelni: www.wszp.edu.pl

Inaczej niż na etacie
Luiza Przepiórska, 2010-06-07

Elastyczny pracownik, praca, firma, oferta - to bardzo popularne ostatnio zestawienia. Eksperci widzą w elastyczności szansę na wzrost zatrudnienia, redukcję bezrobocia i zwiększenie konkurencyjności przedsiębiorstw. Bardzo dużo nadziei i jeszcze więcej znaczeń wkładanych w jedno słowo, wystarczająco dużo aby przyjrzeć mu się bliżej.

W Polsce najczęściej stosowaną formą prawną zatrudnienia jest umowa o pracę na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy, czyli tzw. etat. Jest to dobrze opanowany standard zatrudniania pracowników przez firmy, instytucje i organizacje. Jest też, według badań, najbardziej pożądaną przez pracowników formą zatrudnienia.

Alternatywą dla etatu są tzw. elastyczne formy zatrudnienia, których w ramach polskiego sytemu prawa pracy można wyodrębnić cały szereg (patrz poniżej). Termin ten nie ma jednak legalnej definicji, co w praktyce oznacza, że jest różnie rozumiany.

Z badań przeprowadzonych przez SMG/KRC i Wyższą Szkołę Zarządzania Personelem wynika, że studenci i absolwenci są jedną z najczęściej zatrudnianych, w ramach niestandardowych form, grupą na rynku pracy. Absolwenci doceniają możliwość zatrudnienia czasowego, w niepełnym wymiarze godzin, czy na umowę o dzieło lub zlecenie. Umożliwiają one zdobycie nowych doświadczeń zawodowych, uzyskanie niezależności i samodzielności, zapracowanie na ciekawy życiorys, który w dalszej perspektywie służy zdobyciu ciekawego, dobrze płatnego zawodu i zapewnieniu wysokiego standardu życia.

Wśród zalet elastycznych rozwiązań absolwenci wymieniają również: lepsze łączenie pracy z życiem prywatnym, możliwość decydowania o czasie i sposobie realizacji zadań i ogólnie większą niezależność od pracodawcy. Praca elastyczna kojarzona jest również z pracą specjalistów i osób przedsiębiorczych. Wśród wad wymieniano: niskie zarobki, brak kontynuacji zatrudnienia, pracę niezgodną z wykształceniem oraz brak perspektyw rozwoju.

Patrząc na wzrastającą liczbę ofert pracy w elastycznych formach warto wiedzieć które z tych form są obecnie stosowane w Polsce i czym się różnią od etatu.

Terminowe umowy o pracę czyli: umowa na czas określony, umowa na czas wykonania określonej pracy, umowa na okres próbny, umowa na czas zastępstwa pracownika oraz umowa sezonowa. Umowy te dają pracodawcy możliwość dostosowywania poziomu zatrudnienia do potrzeb związanych z działalnością przedsiębiorstwa, pracownikom zapewniają zazwyczaj dodatkowe źródło dochodów.

Zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy - to te rodzaje umów, w których czas pracy jest krótszy niż porównywalnych pracowników pracujących w pełnym wymiarze czasu pracy. Może mieć więc wymiar: 30%, 50%, 60%, 75% czy 90%.

Zatrudnienie w elastycznych godzinach czasu pracy - umowy, w których czas pracy jest ruchomy, rozliczany np. raz na tydzień lub gdy godziny pracy (rozpoczęcia i zakończenia) są elastyczne a nie sztywno ustalone. Przede wszystkim jest to tzw. zadaniowy czas pracy oraz, w pewnym stopniu, weekendowy system czasu pracy i system skróconego tygodnia pracy.

Leasing pracowniczy - mamy z nim do czynienia w sytuacji, gdy pracodawca, korzysta z usług tzw. agencji pracy tymczasowej. Agencja jest prywatnym pośrednikiem zatrudniającym pracownika na rzecz wykonywania pracy dla tego pracodawcy. Istotne jest, że umowa o pracę, albo umowa zlecenia zawarta jest wyłącznie między agencją a pracownikiem tymczasowym.

Umowy cywilnoprawne to te umowy, w których stosunek prawny pomiędzy zatrudniającym a zatrudnianym nie podlega regulacjom kodeksu pracy lecz określony jest przepisami kodeksu cywilnego. Najczęściej są to: umowa o dzieło, umowa zlecenie, spotyka się również zawieranie umów agencyjnych w ramach tzw. samozatrudnienia, tj. prowadzenia własnej działalności gospodarczej.

Praca nakładcza zwana potocznie chałupnictwem. Osoby mogą powierzoną im pracę wykonywać w domu lub lokalu nakładcy, w dowolnie ustalonym czasie, samodzielnie lub przy pomocy innych osób.

Telepraca - to każdy rodzaj pracy umysłowej, jaką wykonuje pracownik poza tradycyjnym miejscem pracy, a której efekty przesyłane są za pomocą nowoczesnych technologii i narzędzi teleinformatycznych (Internet, telefon).

Praca na wezwanie (na żądanie) - Istotą tej formy pracy jest pozostawanie pracownika w gotowości do podjęcia pracy na każde wezwanie pracodawcy. Praca taka, z uwagi na niedogodności dla „pracownika” (dyspozycyjność i brak pewności stałych dochodów) najczęściej wynagradzana jest wyżej niż analogiczne obowiązki standardowego pracownika.

Job sharing, czyli dzielenie się stanowiskiem pracy, polega na tym, że pracę przeznaczoną do wykonywania w wymiarze jednego etatu wykonują w odpowiednich częściach dwie lub więcej osób. Najczęściej spotyka się podział pracy na kolejne dni tygodnia lub w określonych godzinach. Umowy ryczałtowo określają wynagrodzenie i wymiar czasu pracy.

Work sharing - to system podobny do job sharingu, przewidziany jednak do stosowania w sytuacji krytycznego pogorszenia się kondycji przedsiębiorstwa, mogącego skutkować redukcją personelu. Pracodawca ustala wtedy okresową redukcję czasu pracy i wynagrodzenia.

Job rotation (zatrudnienie rotacyjne) - to połączenie polityki szkolenia z polityką zatrudnienia, a także dopasowywanie potrzeb rekrutacyjnych przedsiębiorstwa do potrzeb rynku pracy. Pracownicy przechodzą systematycznie przez różne stanowiska pracy w przedsiębiorstwie, w celu rozwoju i pogłębienia ich umiejętności i doświadczeń.

Luiza Przepiórska
Opracowanie na podstawie raportu z Badania czynników warunkujących wykorzystanie niestandardowych form zatrudnienia w Polsce zrealizowanego przez MillwardBrownSMG/KRC i Wyższą Szkołę Zarządzania Personelem w Warszawie. Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich





drukuj
wróć
wszystkie